Aan de zuidflank van de Sierra Nevada, ligt aan het einde van de weg het dorp Bayacas, waar niet meer dan een 120 mensen samenleven. Zuid-Spanje, waar de lucht zo strak blauw kan zijn, waar Afrika tastbaar begint te worden en waar de atmosfeer zo vol berusting kan zijn als de middagzon haar hoogste punt bereikt. Al werkend in het atelier van keramist Angel Vera, ontstond het idee om een kunstproject met alle bewoners van Bayacas uit te voeren.
Gebruik | © 2017 ComunicArte

De levensboom van Bayacas


De dorpsschool wordt al lang niet meer gebruikt; een exponent van de trek naar de stad. De nieuwe functie is het gemeenschapshuis, maar nog altijd hing daar het Plakkaat 'Escula Nacional' uit een tijdperk dat langzaam leek weg te glijden naar de geschiedenisboeken. Toch ontstond juist over dit bordje een enorme discussie in het dorp, toen we op zoek gingen naar een geschikte plaats om de bedachte levensboom op aan te brengen. Ineens vlamde het onderhuids smeulende vuur in alle hevigheid weer op, omdat de wonden van 40 jaar Franco nog lang niet geheeld bleken te zijn. 

Een moeilijk moment in het proces om te komen tot een beeld voor Bayacas. Het maakt duidelijk dat onder de oppervlakte van de dagelijkse realiteit een rijk bodemleven zit, waarin ook de schaduwkanten een plaats hebben. Het bord is uiteindelijk van de blinde gevel geschroefd en zorgvuldig in een deken gerold om opgeborgen te worden, waarna de levensboom van het hele dorp zich hier kon ontvouwen.

Zo een tachtig keramiek bladeren zijn aan de met cement en verf aangebrachte boom 'gehangen'. Met op ieder blad een kenmerkend beeld van een dorpsbewoner. In vier maanden werkten we aan die bladeren, als symbool voor de unieke rol van iedere inwoner in het geheel van de dorpsgemeenschap. Samen een kleurrijke compositie aan een boom die stevig geworteld is.

Ontroerende verhalen die een weerslag hebben in de bladeren. Zo was er de oude vrouw die zich afzijdig hield, maar toch ook altijd weer nieuwsgierig de productie van de bladeren volgde. Vanaf een bankje, recht tegenover de oude school. Na lang, heel lang, durfde ze uiteindelijk de stap aan en verbaasde me met haar verhaal. Rood wilde ze op haar blad; helder rood. Het rood dat ze in haar jonge en energieke jaren op haar nagels had willen lakken. Een uiting van schoonheid die diep in de vorige eeuw in dit dorp als hoerig werd betiteld. Nu eindelijk, kon ze alsnog haar aantrekkelijke jeugdigheid een plaats geven. De tranen konden met een lange vertraging nu dat sterke verlangen alsnog bezegelen.

En zo zitten op het bankje recht tegenover de 'volgroeide' dorpsboom, nu de bewoners van Bayacas, en zij vertellen hun verhalen aan de hand van al die bladeren. Aan elkaar en aan alle bezoekers van het dorp, die het maar horen willen.

Een kunstwerk is een liefdesbrief voor de wereld.

Charlie Chaplin